Dzieje Tristana i Izoldy - opracowanie
      Dzieje Tristana i Izoldy | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczeniaopracowaniebohaterowietest   


Geneza utworu „Dzieje Tristana i Izoldy” i jego autorzy

W średniowieczu autorzy pragnęli zachować anonimowość, dlatego często nie spisywali swych utworów, tylko przekazywali je w formie ustnej z pokolenia na pokolenie. Takie rycerskie legendy, o miłości czy walce, były potem rozpowszechniane także dzięki trubadurom czy truwerom, którzy układali z nich pieśni zwane chansons de geste (pieśni o czynach). Taką właśnie pieśnią były „Dzieje Tristana i Izoldy”.

W średniowieczu twórcy dzieł pragnęli zachować anonimowość, ponieważ to nie człowiek miał być w centrum poznania (antropocentryzm – w renesansie, epoce późni... więcej

* * *


Czas i miejsce akcji „Dziejów Tristana i Izoldy”

MIEJSCE AKCJI

Akcja poematu rycerskiego rozpoczyna się w Kornwalii – miejscu ślubu rodziców Tristana. W miarę rozwoju fabuły, przenosimy się wraz z głównym bohaterem do Lonii, ojczyzny jego ojca. Tristan opuszcza ją w wieku kilkunastu lat, porwany przez norweskich kupców, i ponownie wita brzeg Kornwalii, a dokładniej – zamek Tyntagiel.

Potem wydarzenia rozgrywają się między innymi w Irlandii (np. port Weisefort), Bretanii (zamek Karheń) i w Galii (na ziemi diuka Żylenia). Istnienie większości wymienionych miejsc nie zostało potwierdzone historycznie, to znaczy nie ist... więcej

* * *

Obraz fatalnej miłości w „Dziejach Tristana i Izoldy”

W utworze mamy przykład jednego z najbardziej dramatycznych trójkątów miłosnych, skutków miłości zrodzonej z magii, przeklętej, fatalnej. Tragiczny skutek pomyłki - wypicia napoju miłosnego - zmienia wzorowego rycerza w wiarołomcę i grzesznika, a dobrze wychowaną potomkinię królów w zwykłą cudzołożnicę, wykorzystującą spryt i podstęp w dążeniu do spełnienia.

Można zastanawiać się nad prawdziwością uczucia łączącego Tristana i Izoldę. Czyż nie przywykliśmy do miłości zrodzonej z fascynacji i „magnetyzmu serc”? Karmieni Szekspirowskim dramatem „Romeo i Julia... więcej

* * *

Średniowieczna obyczajowość w utworze „Dzieje Tristana i Izoldy”

Z „Dziejów Tristana i Izoldy” możemy się wiele dowiedzieć o epoce średniowiecza, a dokładniej mówiąc: o obyczajach w niej panujących, o wartościach, jakimi w tym czasie kierowali się ludzie i w które wierzyli, a nawet o stosunkach społecznych. Badacze epoki, a nawet zwykli odbiorcy dzieła, często zastanawiają się, jak żyło się w „wiekach średnich”. Oto odpowiedź wysnuta po uważnej lekturze utworu.

Z utworu dowiadujemy się o średniowiecznych obyczajach, wśród których ważnymi i kultywowanymi były: orszak królewski, pocałunek łaski, sąd boży, stos, uczty przy mu... więcej

* * *

Elementy baśniowe w „Dziejach Tristana i Izoldy”

„Dzieje Tristana i Izoldy” to nie tylko literackie świadectwo średniowiecznych obyczajów, lecz także przejaw zainteresowania w tym czasie światem baśniowym, zaludnionym przez takie postacie jak olbrzymy, karły czy smoki.

Aby rycerz mógł dowieść swej odwagi i męstwa, musiał wielokrotnie walczyć z dużo silniejszymi, groźnymi stworami. Tristan stoczył takie dwie walki: pierwszą, by zdobyć dla swego wuja rękę Izoldy Jasnowłosej – ze smokiem nękającym Irlandię, a drugą, aby móc ofiarować ukochanej zaczarowanego pieska Milusia, kojącego wszystkie ludzkie zgryzoty (kolejny element... więcej

* * *

„Dzieje Tristana i Izoldy” jako przykład romansu rycerskiego

Utwór ten jest typowym przykładem romansu rycerskiego, który rozkwitł jako odmiana romansu w XV i XVI wieku. Oto główne cechy charakterystyczne dla tego gatunku literackiego na przykładzie omawianego utworu:

Największy rozkwit romansu zachodnioeuropejskiego przypadł na czasy późnego średniowiecza (chansons de geste). Wywodzi się prawdopodobnie z hellenistycznej Grecji (III-I w. p.n.e.).

- Użycie w tytule słowa „dzieje”, by wskazać na chronologiczny układ zdarzeń, bez retrospekcji (utwór otwiera informacja o urodzeniu, a kończy o śmierci pierwszoplanowego bohater... więcej

* * *

Nawiązania do „Dziejów Tristana i Izoldy” w kulturze

Utwór, choć dwunastowieczny, po dziś dzień ciekawi artystów. Jego bohaterowie stają się inspiracją dla poetów i malarzy, a nierozstrzygnięta kwestia charakteru miłości: wyniszczającej czy uwznioślającej – pozostaje ważkim pytaniem.

Motyw nieszczęśliwej, fatalnej miłości
wykorzystany w legendzie występuje także w późniejszych dziełach, począwszy od barokowego dramatu „Romeo i Julia” Williama Szekspira, poprzez dzieła twórców romantycznej epok, w której jedno kochało, a drugie gardziło lub nie mogło odwzajemnić uczuć (Gustaw z IV części R... więcej

* * *

Najważniejsze cytaty z „Dziejów Tristana i Izoldy”

MIŁOŚĆ I ŚMIERĆ

„Kochankowie obłapili się: w ich pięknych ciałach drgało pragnienie i życie. Tristan rzekł:
- Niech tedy przyjdzie śmierć.
I kiedy wieczór zapadł, na statku, który coraz chyżej pomykał ku ziemi króla Marka, związani na zawsze, pogrążyli się w miłości”.

POŚWIĘCENIE BRANGIEN

„- Nie wiem, przyjaciele; przypominam sobie tylko jedną winę. Kiedy wyruszaliśmy z Irlandii, miałyśmy obie, jako najdroższy strój, koszulę białą jak śnieg, koszulę na naszą noc ślubną. Otóż, zdarzyło się na morzu, że Izold podarła swą godową koszulę i na no... więcej

* * *

Bibliografia

1. Kopaliński W., Leksykon wątków miłosnych, Warszawa 2002.

2. Matura pisemna i ustna 2003. 30 Motywów literackich, Warszawa 2003, wyd. „Perspektywy Press” nr 1, str.58-63.

3. Popławska A., Dzieje Tristana i Izoldy. Opracowanie, Kraków 2006.

4. Starnawski J., Średniowiecze, Warszawa 1989.

5. Witczak T., Literatura średniowiecza, Warszawa 1990.

6. Wróbel Z., Erotyzm w literaturze dawnych wieków, Łódź 1986.... więcej

* * *





Tagi: